10 መንገድታት ንጥዕናና ምምሕያሽ

ጥዕና

158898190_xs

ኣብ መዓልቲ አንገብሮም ነኣሽቱ ነገራት ተጸብጺቦም ዉጺኢቱ ናብ ዝተማሓየሸ  ሃለዋት ጥዕናና ከገስግሱና ይክአሉ አዮም። ብዙሓት ሜላታት አኮ አንተ ፈተንና ናብ ዝተማሓየሽ ልምዲ ን ጥዕናና ዘበርክት መንገዲታት ክንወስድ ንክእል ኢና። ኣብዚ ዝስዕብ ሰነድ፣ ንጥዕናና ዘበርክቱ መንገደታት ብምፍታን ክንዕወት ንክእ አና።

ሕማቅ ልምዲ ምሕዳግ

10730606-The-hand-rejects-cigarette-and-alcohol-Stop-smoking-and-drinking--Stock-Photo.jpgገለ ገሌና ሰባት ሕማቅ ልምዲ ንጅምር አሞ፡ ነክንሓድጎ ኣዚዩ ይከብደና። መምርሒ ሂወትና እንተ ደኣ ኣስተካኪልናዮ ዕዉትን ብሁግን ዘኮነ ሂወት ከነሕልፍ ኣይስጭንቀናን አዩ። ዕዉት ናይ ጥዕና መንገዲ ኪንስዕብ ድማ አዚኦም ዝስዕ ነገራት ካብ ሂወትና ከነርሕቆም ይግብኣና፡ ኣልኮሆል(መስተ)፣ ሽኮር ፣ ብዝሒ ቡን ከምኡ ድማ ናይ ደገ መግቢ(ፋስት ፉድ)። ኩሉ ነገር ብ ዓቀን ክውሰድ አንተ ደኣ ተካኢሉ ንሂወትና ናብ ዘሓሸ መንገዲ ከመልክታ ይክእ አዩ።

ምስ  ዶክትር ዓመታዊ ጉዳይ ጥዕና ምውካስ

1

ኩሉ ግዜ ሃለዋት ጥዕናና ንምፍላጥ ድሉዋት ክንክውን ኣለና። ምስ
ዶክተር ቆጸራ ብተገዳሲነት ሒዝና ናይ ዓመታዊ (annual health review)ምምርማር ድልዋት ንኩን። ክምኡ ድማ ደቂ ኣንስትዮ ኣፍ-ልቢ ብምድህሳስ፡ ምልክት ናይ ጥረ ክምርምራ ይግባአ፣ ዘጠራጥር ነገር አንተ ተመልኪታ ንዶትር ክትሓትት ይግብኣ።

ድቃስ

black-woman-sleeping

ደቃስ አቲ ኣገዳሲ መንቀሳቀሲ ሃዋሳትና ካብ ዘኮነ፣ ን ወዲ ሰብ እኩል ደቃስ ኣገዳሲ ከም ዘኮነ ፍሉጥ አዩ። እኩል ደቃስ ዘይምርካ ናይ ውዲ ሰብ ሜታቦልነት ፣ ሃለዋት ፣ ምጽዓቕ ፣  ናይ ምዝካር ክእለት ፣ ምንቕስቓስ፣ መጽቀጥቲ ሆርሞን፣ ካርድዮቫስኩላዊ ክምኡ ወን ናይ ኣካልትና መቆጻጸሪ፣ጽልወት ክውስከሉ ይከእ አዩ። ድቃስ ንሰውነትና ምምሕያሽ ዓቢ ጸለወ ኣለዎ።

ምንቕስቓስ (እስፖርት)

80966224_xs

ምንቕስቓስ ንሰውነትና ብጣዕሚ ኣገዳሲ አዩ፣ ንእሽትይ ምንቕስቓስ ኣብ ኣዘዋውራ ካርድዮቫስኩላዊ ሃዋሳት ኣጸቢቁ ተራ ኣለዎ። ካርድዮቫስኩለር (ብእግሪ ምጉዓዝ) ን ልብናን ሳምቡአናን የደልድሎ፣ ኣብ ዝርያ ልብናን ሳምቡአናን ዘለዉ ጭዋዳታት የደልድሎ፣ ንከይጉደኡ ከኣ ይሕግዝ እዩ። ብተወሳኺ ሃለዋት ነብሰና ንምፍላጥ የሕግዘና ከምኡ ድም ካብ ተወሳኪ ጭንቀት ይከላከለልና።

ሃናጺ ኣመጋግባ ምዝውታር

image200601

ብብዝሒ ፍሩታ፣ ኣሕምልቲ፣ ፍረእኽሊ ኣብ ኣመጋግባና ከነዘውትር ይግበኣና። ፕሮቲን ከም ዓሳ፣ ደርሆ፣ ባሎዶንኌ፣ ብርስን ወዘተ ምውሳክ ይሕግዘና አዩ። ብመጠን ምምጋብ ካብ ዓቀን ነላዕሊ ዘይምብላዕ ኣገዳሲ እዩ። ካ ፋስት ፎድ ውይ ከኣ ቸኮሌት፣ ክሪስፕስ ምብላዕ ጥረ ፍረታት(nuts)፣ ፍሩታ፣ ከምኡ ውን ኣሕምልቲ ምረጽ። ፕሮሰስድ ምግቢ(processed food, packaged)ኣርቶፊሻል ዝኮነ ሽኮራዊ ወይ ሕብሪ ዝትወሰኮ መግቢ ኣይትብላዕ፣ ብዝሒ ከምዚ መግቢ ናብ ዓበይቲ ሕማማት ክስዕብ ይክእ አዩ (ካንስርን ሽኮርያን ክልዓል ይኸእል አዩ)።

ቁርሲ ማዓልታዊ ምምጋብ

istock_000018243847xsmall

ጥዕና ዘለዎ ቁርሲ ንመዓልትካ ሃናጺ እዩ። ንግሆ ምምጋብ ን ሰብነትካ ዘድለዮ ሓይሊ፣ ጽዓት የካፍል፣ አዚ ድማ ናይ ኣእሞራዊን ሰብነታዊን መንቕስቓስ ይመሓይሽ። ብተወሳኪ፣ ንግሆ ምምጋብ ናይ ደምና ሽኮር መጠን ይዕቅቦ ኮምኡ ውን ንሚዛንካ ምሕላው የምሓይሽ (በሊዕካ አንተ ውጺካ መሊስካ ብብዝሒ ኣይክትምገብን አካ)።

ጭንቐት ምጉዳል

o-drinking-water-facebook

ጭንቐት ካብቶም ዝዓበዩ ሕማማት (ሕማም ልቢ፣ምሕቓቐ መግባዊ) ኣንቕልቲ ኮዪኑ ይርከብ። አዚ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን፣ ተኮን ገና  ጭንቕት ብምንታይ መንገዲ ከንርሕቆ ይግበኣና ምፍላጥ ኣገዳሲ አዩ። ምንቕስቓስ (እስፖርት)፣ ዘዕግበካ ነገር መግባር፣ መንፈሳዊነት (ጽቡቅ ሓሳብ ምሕሳብ)፣ ተፈትዎ ነገር ምዝውታር (ምሰኣል፣መንባብ፣ምሕምብስ ወዘት)፣ ን ሳዕቤን ጭንቐት ከጉደሎ ይክእል አዩ። ብተወሳኪ ካብ ስራሕ ዕርፍቲ ምውሳድ፣ ምዝዋር (vacations)፣ ምስ ዘተባብዑካ ሰባት መካድ ኣገዳሲ አዩ።

ሓሳባት ምክፋል

ሰምዒታትና ኣብ ወሽጢ ንበይንካ ምሓዝ ናይ ኣእሙራዊ ጽቕጠት ወይ ከኣ ጭንቐት ከምኡ ወን ኣካላዊ ምልክት ክጽልወና ይኽእ አዩ። ሰምዒታትና ዘይምግላጽ ናብ ጭንቐት፣ ናይ ድቃስ ጸገም፣ ናይ መግቢ ጸገም ከሙኡ ወን ካልእ ምልክት ሕማም ይረኢ። ኣማከርቲ ምምራጽ፣ ጸግምካ መክፋል ብጣዕሚ ኣገዳሲ አዩ፣ በካልእ መንገዲ(ጸግምካ ምጽሓፍ)ወን ዓቢ ሓገዝ እዩ።

images

ንጹርነት፣ ምምጣንን

ነዚ ዝተማሓየሸ  ሃለዋት ጥዕናና ንምርካብ ቀጻልነት ብጣዕሚ ኣገዳሲ ኣድላዪ አዩ፣ ነቲ ሒዝካዮ ዘለካ መንገዲ ኣብ ዓወት ምብጻ ፍረ ንምርካብ ቀጻልነት የድል እዩ። ቅያር ኣብ ሂወት ቀስ ብ ቅስ አምበር ኩሉ በሓንሳ ከምዝመጽ ኣብ ኣእምሮና ኣስፊርና ክንጸሕ ይግባእ፣ ናብ ዘነበርናዮ ቦታ ከይንምለስ ስለ ዝሕግዘና።

ሊድያ ተወልደ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s